PROGRAMMA DATA EN ETHIEK: ❤ VAN AI SUMMIT

Raymond Knops - 31 oktober 2019

Staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. In deze rol is hij onder meer verantwoordelijk voor het thema Informatiesamenleving & overheid. Vanaf zijn aantreden in oktober 2017 maakt hij zich sterk voor een digitale samenleving waarin iedereen mee kan doen. De afgelopen twee jaar presenteerde hij onder meer NL DIGIbeter, Agenda Digitale Overheid en NL DIGITAAL, Data Agenda Overheid.

Jack Mikkers (gastheer) - 31 oktober 2019

Burgemeester van ’s-Hertogenbosch sinds 2017. Eerder was hij onder meer burgemeester van de gemeente Veldhoven. In Den Bosch heeft hij de ambitie om samen met bedrijfsleven en onderwijs aan een ecosysteem te bouwen voor kennisontwikkeling en toepassing op het gebied van data science. Mikkers vertegenwoordigde Den Bosch vorig jaar november op de Smart City Expo World Congress in Barcelona.

Paul Nemitz - 31 oktober 2019

Adviseur van de DG Justitie en Consumentenzaken van de Europese Commissie. Voorheen was hij binnen de DG Justitie directeur Fundamental rights and Union citizenship. Hij speelde een leidende rol bij de hervorming van de Europese privacybescherming tot de AVG en hield zich onder meer bezig met de onderhandelingen over het EU-VS-privacyschild en de EU-gedragscode tegen hatespeech op internet.

Elisabeth Timmermans - 31 oktober 2019

Postdoctoraal onderzoeker aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. Ze is gefascineerd door de invloed van media en technologie op onze relaties. Voor haar doctoraat aan de KU Leuven onderzocht ze of Tinder de manier waarop we daten veranderde. Begin dit jaar bracht ze hierover het populair-wetenschappelijke boek Liefde in tijden van Tinder uit.

Richard van Hooijdonk

We staan aan de vooravond van grote veranderingen. We rijden rond in slimme steden met zelfrijdende solar auto’s die op een 3D printer zijn uitgeprint. We worden driehonderd jaar en misschien wel onsterfelijk. Als we de aarde over 500 jaar moeten verlaten, is Mars dan een alternatief? Veel banen bestaan niet meer in de wereld van morgen. Hoe zorgen we ervoor dat iedereen gelukkig blijft? Welk onderwijs en welke skills hebben we nodig om de wereld van morgen samen met elkaar te maken? Trendwatcher, futurist en internationaal topspreker Richard van Hooijdonk neemt je mee naar een inspirerende toekomst die leven, werken en ondernemen drastisch gaat veranderen. Een waardige afsluiter van deze Summit!

Wietske Kamsma (dagvoorzitter)

Wietske Kamsma is programmadirecteur bij Number 5 Foundation en heeft grote affiniteit met maatschappelijke vraagstukken waarbij menselijke inzichten uiteindelijk de weeffouten in systemen bloot leggen. Ze opent, confronteert, ontwapent en verbindt door ‘human insights’ te ontrafelen.

Kamsma is ook actief binnen de alliantie Digitaal Samenleven en treedt regelmatig op als dagvoorzitter en dialoogbegeleider.

Sessies - Allemaal een beetje Neo worden

Lezing over zin en onzin kunstmatige intelligentie

Exact twintig jaar geleden was de wereld in de ban van de film The Matrix. Bioscoopgangers konden geen genoeg krijgen van hacker Neo en de wereld waarin hij opereerde. Velen zagen het als een waarschuwing: hoe voorkomen we dat The Matrix ooit werkelijkheid wordt? Schrijver en ondernemer Jim Stolze ziet de oplossing in educatie: we moeten allemaal een beetje Neo worden. Zijn lezing is een interactieve les over de zin en onzin van kunstmatige intelligentie. Jim Stolze is schrijver en ondernemer en initiatiefnemer van de Nationale AI-Cursus, een gratis toegankelijk online leerprogramma dat als doel heeft zoveel mogelijk Nederlanders basiskennis over kunstmatige intelligentie bij te brengen.

Waarom al die beleidsdocumenten?

Kritische beschouwing vanuit ministeries
In oktober gaan er drie (interdepartementale) documenten over data, ethiek en AI (nieuwe technologie) naar de Kamer: Strategisch Actieplan AI (‘SAPAI’ - o.l.v. EZK); AI, publieke waarden en mensenrechten (o.l.v. BZK) en Mogelijke wettelijke waarborgen tegen risico’s van data-analyses door de overheid (o.l.v. JenV). Waarom is er gekozen voor drie documenten, en niet voor een? Waar zit het onderscheid, en waar de verbinding? Just Stam van het ministerie van JenV, Noor Huijboom van het ministerie van BZK en een vertegenwoordiger vanuit het ministerie van EZK gaan hierover in gesprek tijdens een ‘barkruksessie’. Deze wordt geleid door Marcel Thaens, Chief Information Officer bij de Provincie Noord-Brabant en verantwoordelijk voor het spoor Data binnen de Interprovinciale Digitale Agenda (IPO).

Chief Data Officer, de nieuwe superheld?

Interactieve paneldiscussie over de rol van de ‘CDO’

Het toenemende belang van data leidt ertoe dat steeds meer grote bedrijven een Chief Data Officer (CDO) aanstellen. Vooral bij grote dataverwerkende bedrijven zoals banken en overheden wordt deze functie in snel tempo gecreëerd. De rol van CDO vraagt om nieuwe competenties en om een totaal andere kijk op de bedrijfsvoering. In een interactieve panelsessie gaan we in gesprek met een aantal CDO’s en proberen we een beeld te krijgen van de nieuwe wereld waarin zijn opereren. Zijn zij de nieuwe superhelden? (Dat iedereen een superheld kan worden blijkt ook uit de film. A new breed of superheroes will be revaeled…) De sessie wordt geleid door Mary-Jo de Leeuw, projectleider bij het Leer- en Expertisepunt Datagedreven Werken (LED). 

Ai ai, Barbie! De invloed van slim speelgoed.

Debat over beïnvloeding van identiteit en opvoeding
Met de opkomst van kunstmatige intelligentie is kinderspeelgoed een stuk geavanceerder geworden. Het actuele debat daarover gaat vooral nog over privacy en data, maar er dienen zich ook andere vragen aan. Want als speelgoed gaat terugpraten, welke opvoedstijl houden AI Barbie en haar pratende robotvrienden er dan eigenlijk op na? En hoe verandert slim speelgoed het spelen zelf? (De filmwereld liet zich in de jaren ’60 al door dit soort vragen inspireren…) Moet de overheid in deze vraagstukken een rol spelen, door bijvoorbeeld toezicht op de datasets af te dwingen? Of dit lekker aan de markt overlaten? Hoe zorgen wij er voor dat meer spelers deel nemen aan dit debat? Riemen vast, want debatleiders Mary-Jo de Leeuw en Jelle van der Ster nemen je mee op speelgoedreis!

 

 

Spanning tussen mensgedreven en datagedreven werken

Interactieve sessie over aanpak energietransitie 
De opwarming van de aarde vraagt om een wereldwijde energietransitie. De urgentie daarvan blijkt wel uit de visioenen die worden geschetst in de filmwereld. Data-analyse biedt bij deze transitie grote kansen, zal Paul Suijkerbuijk van VNG Realisatie in deze sessie vertellen. Data kunnen bijvoorbeeld helpen om bij de aanleg van een warmtenet de juiste prioriteiten te stellen. Jaspers Verplanke van de gemeente Purmerend zal vervolgens uitleggen hoe belangrijk het is om ook de wensen van bewoners mee te nemen; om goed te luisteren.  In deze sessie zoeken we de spanning op tussen datagedreven werken en mensgedreven werken. Gespreksleider Sara Spaargaren gaat in op verschillende ethische vraagstukken en doet dat met zowel de sprekers als het publiek.

De kaarten zijn nog niet geschud

Workshop over handelingstactieken
Een ethische raad die zich buigt over netelige kwesties en een bindend advies geeft? Het instellen van nieuwe rollen met specifieke taken rondom duurzame en verantwoorde inzet van technologie? Een uiterste houdbaarheidsdatum voor data, technologie en algoritmen? Er zijn talloze handelingstactieken te bedenken die je in kunt zetten in de problematiek rondom data en ethiek. In deze workshop krijgt iedere deelnemer een stapel kaartjes met daarop verschillende handelingstactieken, en vervolgens de vraag: wat vind je de belangrijkste? De geselecteerde kaartjes vormen het startpunt voor discussies in kleine groepjes. Aan het einde van de workshop presenteren we de resultaten aan elkaar. Zo stellen we samen een handelingskader samen. 

Op zoek naar de juiste kaders

Workshop over bestuurlijke afwegingsruimte

Vrijheid en autonomie: eigenlijk staan we er veel te weinig bij stil hoe belangrijk deze waarden zijn. Een goede film doet je dat soms wel beseffen. Neem de Nederlandse roadmovie Rabat; die laat heel goed zien wat het betekent om te leven in vrijheid en je eigen keuzes te maken. Ook voor gemeenten is dat inzicht belangrijk. Want pas als je weet waar je (morele) grenzen liggen, kun je stappen zetten richting een smart city. Dit weet ook de gemeente Amersfoort. Samen met de Future City Foundation en andere partners is zij op zoek gegaan naar kaders die houvast geven bij de ontwikkeling van een smart city. Hieruit ontstond het boek ‘Smart & Leefbaar - Belangen borgen in de digitaliserende gemeente’. De gemeente Amersfoort geeft samen met de auteurs van dit boek een workshop over de vertaling van ethische keuzes in bestuurlijke afwegingsruimte.

Inspiratie vanuit de filosofie

Sessie over ethische afwegingen

Algoritmen, Artificial Intelligence, Big Data. Deze drie begrippen komen we tegenwoordig vrijwel dagelijks tegen. Zowel in het nieuws als in ons werk. Sterker nog, ze bepalen welk nieuws we te zien krijgen. Ze beïnvloeden het stemgedrag van burgers of beslissen hoe zelfrijdende auto’s handelen in noodsituaties. Waar voortschrijdende technologische ontwikkelingen in theorie allemaal toe kunnen leiden, zie je onder meer in de populaire Britse televisieserie Black Mirror. Reken er maar op dat deze serie niet onvermeld blijft tijdens deze sessie. Bedrijfskundige en filosoof Chandro Kandiah laat twee klassieke filosofische stromingen zien die helpen om ethische afwegingen te maken over technologie. De nadruk in deze sessie ligt op de ethiek, maar de blik op de techniek komt nadrukkelijk terug.

Snel tot resultaat

‘Crowd consulting’-sessies
Bij crowd consulting maak je gebruik van de ‘wisdom of the crowd’. Een goed voorbeeld van de kracht hiervan is de populaire website Internet Movie Database, beter bekend als ‘IMDB’. Doordat grote hoeveelheden filmliefhebbers van over de hele wereld films beoordelen, krijg jij als gebruiker een afgewogen oordeel over die films. Zoiets gaan we ook doen in deze crowdconsulting-sessies over NL Digitaal: Data Agenda Overheid en de Beleidsbrief AI, publieke waarden en mensenrechten. We starten met een korte introductie en leggen deelnemers daarna een aantal vragen voor waar zij digitaal op kunnen antwoorden. Vervolgens gaan we kort maar krachtig de diepte in. Elke sessie duurt 45 minuten waarin we razendsnel tot resultaten komen.

Stap in de testtruck

Mobiel Media Lab van de politie
Wie is er niet groot mee geworden? Police Academy. Een filmreeks uit de jaren ’80 over een politieschool waar studenten tijdens hun opleiding in allerlei komische situaties terechtkomen. In werkelijkheid ben je als politieagent natuurlijk nooit uitgeleerd. En dat realiseert de politie zich maar al te goed. Ze zoeken daarom steeds vaker actief de dialoog met de burger en maken daarbij onder meer gebruik van het Mobiel Media Lab, een vrachtwagen die speciaal is aangepast als mobiele onderzoeksruimte en heel Nederland doorrijdt. De testtruck is ingericht met de nieuwste technologieën en bestaat uit een onderzoeksruimte en een interviewruimte. Tijdens de Summit staat het Mobiel Media Lab in Den Bosch en vinden er diverse workshops plaats. Een mooie gelegenheid om te leren van de dialoog die de politie met de burger aangaat.

De rode draad van deze Summit

Dialogen in alle soorten en maten

Digitalisering zorgt ervoor dat er steeds meer nieuwe maatschappelijke en ethische vraagstukken op ons afkomen. Het programma Publieke Waarden en Nieuwe Technologie van het ministerie van BZK zoekt antwoorden op deze vraagstukken. Onderdeel van dit programma is het voeren van de Maatschappelijke Dialoog over Publieke Waarden en Nieuwe Technologie, een toezegging van de minister van BZK aan de Tweede Kamer. Zoals het een goede dialoog betaamt, zoeken we hierbij een goed evenwicht. We gaan uit van kansen én risico's. Ook tijdens deze Summit staat ‘de dialoog’ centraal. Dat is zo tijdens alle sessies, maar ook tijdens de plenaire afsluiting. Dan komen we onder meer terug op de eerder gevoerde burgerdialoog en studentendialoog. Want net als een goede film, kan een goede bijeenkomst niet zonder goede dialogen.

Nieuwe spelregels nodig?

Lezing over persuasieve technologie

In de jaren ’50 claimde marketeer James Vicary dat hij de verkoop van popcorn en Coca-Cola in een bioscoop aanzienlijk kon verhogen door tijdens de filmvoorstellingen enkele milliseconden, zodat mensen het niet waar konden nemen, de persuasieve boodschappen “Hungry? Eat Popcorn” en “Drink Coca-Cola” aan het publiek te laten zien. Inmiddels heeft het internet nieuwe mogelijkheden opgeleverd om mensen ‘subtiel te beïnvloeden’. Wat betekent deze persuasieve technologie voor de autonomie en vrijheid van individuen? En voor onze samenleving als geheel? Zijn er nieuwe spelregels nodig? Het Rathenau Instituut pleit voor het recht om niet gemeten, geanalyseerd en beïnvloed te worden. Linda Kool is themacoördinator Digitalisering en AI bij het Rathenau en geeft een lezing over de maatschappelijke en ethische kanten van online beïnvloeding.

Moderne manieren van boeven vangen

Interactieve sessie over data-inzet bij overheidstaken

Detectives bieden een onuitputtelijke bron van inspiratie voor spannende Hollywoodfilms. In werkelijkheid zit de moderne 'detective’ steeds meer achter de computer. Een voorbeeld hiervan is de City Deal Zicht op Ondermijning: een samenwerkingsverband tussen gemeenten, politie, OM, Belastingdienst, de ministeries van BZK en JenV en het CBS. In deze City Deal worden statistische data geanalyseerd om inzicht te krijgen in patronen van ondermijnende criminaliteit, zoals drugshandel en vastgoedfraude. Marc Noordhoek van het ministerie van BZK is opdrachtgever van de City Deal en vertelt welke mogelijkheden data en data-analyse allemaal bieden. Het analyseren van data biedt echter niet alleen kansen voor meer effectieve uitvoering van overheidstaken; het brengt ook nieuwe ethische vraagstukken naar boven. Hoe maak je bijvoorbeeld optimaal gebruik van algoritmen zonder daarbij de privacy van burgers aan te tasten? Daarover vertelt Remco Boersma, senior projectleider bij het ministerie van JenV.

Hoe gaat dit verkeer(d)?

Interactieve sessies over data-inzet bij verkeersaanpak

In de spannende actiethriller Eagle Eye draait het plot om een alwetend AI-gedreven overheidssysteem. Gebruik van kunstmatige intelligentie door de overheid is al lang geen sciencefiction meer. Locatiedata kunnen overheden bijvoorbeeld helpen bij het aanpakken van knelpunten in het verkeerssysteem. Zo kunnen burgers met zachte of hardere hand worden gedwongen alternatieve routes te kiezen of economisch noodzakelijk verkeer voorrang te geven op privéreizen. Zijn dit wenselijke ontwikkelingen? In deze sessie ga je zelf datagedreven oplossingen bedenken voor knelpunten in het verkeer en vervolgens analyseren welke (ethische) vraagstukken die oplossingen met zich mee zouden brengen. De sessie wordt geleid door Dirk Barneveld van het ministerie van BZK en Rob van de Velde van Geonovum.

De provincie Zuid-Holland gebruikt al data en algoritmen in haar verkeersbeleid. Binnenkort krijgen vrachtwagens die in colonne rijden in het Westland prioriteit bij verkeerslichten. Later volgen hulpdiensten. Wat is de volgende stap, na deze ‘slimme verkeerslichten’? De zelfdenkende auto, die in de filmwereld al heel lang realiteit is? Jillis Mani en Bart Spee van de provincie geven een presentatie en zullen daar zeker het publiek bij betrekken.

Tussen de utopie en de dystopie

Lezing over slimme algoritmen en schuldenaanpak

In de film Robot & Frank vindt een man met beginnende Alzheimer steun en toeverlaat in een robot. Een mooi en zelfs ontroerend perspectief op hoe algoritmen sociale meerwaarde kunnen hebben. Ook bij het signaleren en aanpakken van schulden- en armoedeproblematiek kunnen data een belangrijke rol spelen. Daar kleven zowel voor- als nadelen aan. Helaas wordt het bijbehorende debat vaak nogal zwart-wit gevoerd. De optimisten hebben een utopisch beeld, terwijl de pessimisten dystopieën schetsen. De waarheid zal in het midden liggen. Maar waar? Welke kleur grijs moet het zijn? Dit is het onderwerp van een lezing van Hanneke Posthumus van het CBS. Samen met de gemeente Den Haag zal zij deelnemers actief bij deze vraag betrekken. Met behulp van een online stemtool wordt het publiek uitgedaagd stelling te nemen bij een aantal prikkelende uitspraken.

Een goed gesprek

Dialoog tussen wetenschap en bedrijfsleven

Hollywoodfilms nemen de wetenschap steeds serieuzer. De Volkskrant maakte er vorig jaar zelfs een jaaroverzicht van. Geen wonder dat de filmwereld zich laat inspireren door de werkelijkheid, want de moderne technologie ontwikkelt zich zo snel, dat je het als creatieve filmmaker haast niet zo wonderlijk en spannend kunt verzinnen. Maar wat doet al die technologische vooruitgang met onze grondrechten? Prof. Mr. Janneke Gerards is hoogleraar Fundamentele Rechten aan de Universiteit Utrecht en publiceerde in 2018 het rapport Algoritmes en Grondrechten. Harry van Geijn is digital advisor bij Microsoft en adviseert in die rol bedrijven bij hun digitale transformatie. Onder leiding van Marcel Thaens gaan de professor en de techneut met elkaar in gesprek. Wat dat gaat opleveren? Neem deel aan deze sessie en je gaat het beleven.