Dukebox: hét productiehuis voor urban in Den Bosch

Het urban- en hiphopproductiehuis Dukebox deelt het kantoor met het World Skate Center op de Kop van ‘t Zand. Het is een broedplaats waar hard wordt gewerkt aan het professionaliseren en zichtbaarder maken van de Bossche urbanscene. Oprichter en artistiek leider Bart van Velzen vertelt over Dukebox in zijn drukke kantoor, met het geluid van skateboards op de achtergrond.

 

Stomme vraag misschien, maar urban, wat is dat nou eigenlijk?

‘Urban omvat de grootstedelijke jongerencultuur: hiphop, skaten, freestyle sports, multiculturele samenleving en straatcultuur. Maar het is ook een lastige term. Een die eigenlijk meer is bedacht voor het grote publiek. Een overkoepelend term, voor ambtenaren en politiek. De scene gebruikt het namelijk niet om zichzelf te beschrijven. Iemand uit de hiphopscene noemt zich hiphop, iemand uit de  skatescene beschrijft zichzelf ook niet snel als urban. Daarom is het soms ook een wat verguisde term. Beleidsmatig landt het echter wel omdat het overkoepelend is. Daardoor zie je dat het langzaam wel meer en meer wordt gebruikt, waaronder door mij.’

Dukebox is een urban productiehuis dat werkt vanuit drie P’s: platform, plek en projecten. De plek is zowel letterlijk een plek, waar mensen uit de scene samenkomen, als figuurlijk, om mensen een plek in de samenleving te geven. De platformfunctie is bedoeld om urban en urbaninitiatieven zichtbaarder te laten zijn in de stad.

‘Onze projecten zijn altijd bottom-up. Ze zijn allemaal ontstaan vanuit de scene zelf. En die gaan we naar een next level tillen waarbij we inzetten op doorontwikkeling richting bijvoorbeeld duurzaamheid of ondernemerschap. Bij de vier projecten die worden ondersteunt door fonds Pop-up zorgen wij voor de helft van de financiering, en zij zorgen voor de cofinanciering. Daarbij helpen we ze op allerlei manieren, want we gaan het wel samen doen. Zo kunnen we nu dus die vier initiatieven twee jaar lang ondersteunen, met als doel om ze daarna zelf op eigen benen te kunnen laten staan’

Urban is toch do it yourself? Dat kunnen die jongeren dan toch gewoon zelf doen.

‘Nou, ze hebben de expertise en de middelen niet om zulke projecten op die manier op te zetten. We zijn eigenlijk een soort impulsgelden die je nodig hebt om goed van start te gaan en te professionaliseren. Het is trouwens kenmerkend voor Den Bosch dat er veel individuen actief zijn, maar er weinig organisaties zijn.

Bij alle vier de projecten die we doen creëren we een meerwaarde op ondernemerschap én op maatschappelijk vlak. Bijvoorbeeld Jam de la FEM: dat is een platform en dansbattle dat alleen vrouwen een plek geeft binnen het event, als DJ, als host, etc. Zo dragen ze bij aan female empowerment en bieden ze een veilige plek binnen de door mannen gedomineerde scene.

wYzer is een ander project, waarbij theater gecombineerd wordt met urban. Dat heeft geleid tot een samenwerking met festival Circolo, ZuidLijn en de Verkadefabriek. Zo wordt er een brug geslagen tussen urban en de meer gevestigde cultuur en krijgen mensen de kans om door te stromen naar theater. Op die manier investeer je met al die projecten in de cultuur van de jongeren.’

Hartstikke mooi die doorstroom, maar waarom kunnen andere organisaties niets met die urban-doelgroep doen?

‘Haha, dat moet je aan andere organisaties vragen!’

Blijkbaar lukt ze dat dus niet…

‘Er zijn andere organisaties die ook bottom-up met ideeën van jongeren zelf werken, zoals de Muzerije en SOLOS. Maar dat doen ze niet specifiek met urban. Kijk, urban cultuur, om toch maar die term te blijven hanteren, komt gewoon heel nauw. Die jongeren voelen zich niet zo snel aangetrokken tot traditionelere cultuurplekken zoals in het centrum van Den Bosch. Dat heeft gewoon een andere feel. Daarom komen we met Dukebox ook goed tot ons recht op de Tramkade. Daarnaast hebben we bij Dukebox ook mensen die een heel sterk netwerk in de urban scene hebben, waardoor we een heel sterke aansluiting hebben. Dat is gewoon ontzettend belangrijk.

Je ziet ook vaak dat er partijen zijn die wel wat faciliteren voor urban, maar dat gaat dan tot vrijwilligersniveau, zonder doorstroom naar de mogelijkheid om professional te worden. Bij Dukebox doen we dat wel. Daar hebben we een participatiecirkel voor ontwikkeld.’

Een wat?

‘Een participatiecirkel, met een aantal stappen: je begint de cirkel als jongere waarbij Dukebox wat kan betekenen voor jongeren met talent. Als dat talent wat is uitgekristalliseerd zijn ze urban artiest en kunnen ze actief ingezet worden bij activiteiten waar we een zekere kwaliteit willen borgen. Daarna kan iemand doorgroeien tot urban maker/mogelijkmaker, wat betekent dat ze bijvoorbeeld een voorstelling kunnen maken of werkzaam kunnen zijn als docent. Als laatste stap wordt iemand dan een startup/professional die vervolgens weer jongeren kan coachen. Zo is de cirkel rond. Die professionals willen we zo graag mogelijk in huis houden zodat wij die weer kunnen inzetten voor opdrachten die we binnenkrijgen. Zo bouw je samen aan een duurzame urban cultuur, een sterke organisatie en goede voedingsbodem voor nieuw talent.’

Zo wordt er een brug geslagen tussen urban en de meer gevestigde cultuur en krijgen mensen de kans om door te stromen naar theater. Op die manier investeer je met al die projecten in de cultuur van de jongeren.

Aha, dat is de platformfunctie zeker?

‘Precies, en we zijn ook een overkoepelende paraplu qua marketing om events uit een niche te halen. Externe partijen weten ons te vinden met vragen en opdrachten zoals bijvoorbeeld de Rabobank of het Pierson college. Vaak gaat het om duurzame samenwerkingen, dus ik zeg liever samenwerkingspartner dan opdrachtgever.

In een gesprek met de provincie vorige week werd onze werkwijze uniek in Brabant genoemd trouwens!’

Als je opdrachten krijgt kun je toch gewoon helemaal commercieel draaien?

‘We hebben ook een maatschappelijk doel en scheppen maatschappelijke waarde. We investeren in jongeren die niet altijd makkelijk een plek kunnen vinden op school of op de arbeidsmarkt. Dat is iets anders dan volledig commercieel werken.

We zoeken naar balans in iemands leven. Kijk, niet iedereen kan rondkomen van rappen. Maar als iemand een rotbaantje heeft maar daarnaast genot haalt uit rappen en zich daarin kan ontwikkelen, kan dat een positieve balans zijn. We willen voorkomen dat iemand zich rot voelt en van school klapt, om daarna in een magazijn te gaan werken om zich ook weer rot te voelen. Zo vullen bij ons een sociale functie en een culturele functie elkaar mooi aan.’

Mooi. En wanneer kan ik er iets van zien?

Jam de la FEM kun je in Eindhoven zien. Dat is in samenwerking met Dynamo en wordt een keer daar gehouden en een keer hier in de stad. En in april is er Woordlustig, een avond voor spoken word. En later dit jaar staat er nog veel meer op de planning!’

Dukebox heeft €40.000 ontvangen van fonds Pop-Up om de komende twee jaar het urban cultuurprogramma te ontwikkelen. Woordlustig, Back 2 the Cyphers, Jam de la FEM en wYzer zijn projecten die daarbinnen ondersteund worden. De bijdrage van de cultuurfondsen is een kleine 30% van de totale begroting. Andere inkomsten komen uit opdrachten en andere maatschappelijke fondsen.